Bias là một từ trong tiếng Anh có thể được hiểu là độ xiên, chéo, dốc (đối với đồ vật) hoặc thiên vị, thành kiến với một ai đó. Nếu bạn còn cảm thấy mơ hồ về khái niệm Bias là gì? Trong các trường hợp khác nhau bias có ý nghĩa ra sao? Hãy cùng tìm hiểu xem trong thực thế cũng như lý thuyết thì bias khác nhau như thế nào qua bài viết dưới đây nhé!

Trong tiếng Anh bias có cách phát âm là /ˈbɑɪ.əs/, khi đọc nghe gần giống “bai – ớt – s”. Đây là một từ mang rất nhiều tầng nghĩa khác nhau.

  • Khi “bias” là một danh từ thì nó mang 5 nghĩa:

Độ xiên, nghiêng, dốc.

Độ chéo: cụm “to cut on the bias” nghĩa là cắt chéo (đối với vải lụa)

Nghĩa bóng: sự khuynh hướng, hướng về, thiên vị, thành kiến. Ví dụ:

         to have a bias in favour of something — có khuynh hướng thiên về cái gì ( hướng về những điều được yêu thích)

         to bias towards someone — thiên vị đối với ai (mang nghĩa tích cực)

        to have a bias against someone — thành kiến đối với ai (mang nghĩa tiêu cực)

Trong vật lý, “bias” là từ chuyên ngành mang nghĩa “thế hiệu dịch”

Trong tin học: độ dịch (biểu diễn số dấy phẩy tự động)

  • Khi bias là phó từ nó mang 2 nghĩa: xiên, nghiêng và chéo, đường chéo.
  • Khi bias là động từ thì nó mang nghĩa “thiên vị”

Vì đây là một từ đơn Tiếng Anh nên khi ghép với các từ sẽ tạo thành một nghĩa tương đối khác. Rất nhiều các lĩnh vực đều sử dụng bias kèm theo một từ nào đó để diễn tả vấn đề chuyên ngành.

Đối với âm nhạc, bias nghĩa là gì thì sẽ tùy theo từ đi kèm với nó nhưng rất đa dạng nghĩa.

Trong ngành âm nhạc Hàn Quốc, bias kpop ám chỉ người mà bạn yêu thích hơn hẳn trong một nhóm nhạc hoặc một chường trình nào đó. Ví dụ như trong nhóm nhạc nữ SNSD, bạn yêu thích, hâm mộ Yoona nhất thì có nghĩa Yoona là my bias. Tức là tình cảm và sự mến mộ bạn dành cho thành viên này cao hơn hẳn các thành viên khác, được coi là “sự thiên vị”.

Hay như trong nhóm nhạc nam BTS đang rất được quan tâm hiện nay, giả sử tôi coi thành viên Jin là người tôi quan tâm nhất, mong muốn được gặp mặt nhất, nếu có bất kì scandal nào xảy ra tôi luôn nghĩ tốt cho Jin và không muốn Jin chịu ảnh hưởng của scandal đó thì có nghĩa rằng tôi đang thiên vị Jin nhất. Vậy bias la gi, là ai? Thì Jin được coi là bias bts, còn hành động mến mộ, thiên vị của tôi gọi là bias (động từ).

bias-la-gi

Vậy còn “ultimate bias là gì?” Từ này mang nghĩa tương tự “bias la gi“. Để hiểu rõ hơn thì hãy lấy một ví dụ. Trong ngành công nghiệp âm nhạc Hàn Quốc hiện nay, có rất nhiều các nhóm nhạc hoạt động, và bạn không chỉ yêu thích duy nhất một nhóm nhạc, một idol mà thường sẽ là một danh sách kha khá các thần tượng. Ví dụ như: Nancy (Momoland), V (BTS), Tzuyu (Twice), Jennie (Blackpink),… Thậm chí có thể là hai người trong cùng một nhóm nhạc đều thuộc danh sách này. Thì list này là sự giải thích dễ hiểu nhất cho câu hỏi ultimate là gì?

bias-la-gi

Còn một thuật ngữ nữa cũng hay được sử dụng trong cộng đồng fan kpop, mọi người thường hỏi tôi bias wrecker là gì? Thì cụm từ này dùng để ám chỉ một người mà bạn gặp sau bias hiện tại của bạn. Nhưng người này lại làm bạn vô cùng yêu thích, hâm mộ, có thể thiên vị hơn cả bias hiện tại của bạn, làm cho bạn đau đầu không chọn được ai làm bias của mình. Thì người đó chính là bias wrecker.

Nói một cách ngắn gọn hơn bias wrecker là gì? Bias wrecker là những “nam thanh nữ tú” xuất hiện và có khả năng làm các fan không thể vững tâm đối với bias hiện tại, luôn nhăm nhe chiếm lấy vị trí bias trong lòng các fan hâm mộ.

Trong thực tế bias wrecker xuất hiện rất nhiều. Bởi ngành âm nhạc Hàn Quốc hiện nay có vô vàn nhóm nhạc, khi đó chuyện trùng lặp concept là việc rất hiển nhiên. Giả sử như mộ fan kpop này là người thích những idol có cá tính mạnh, phong cách âm nhạc mang hơi hướng rock n roll, hip hop, thì khả năng cao trong cùng một nhóm nhạc sẽ có 2 thành viên là bias wrecker.

Ví dụ trong nhóm nhạc nam BIG BANG hai thành viên T.O.P và G-dragon đều có khả năng rap tốt và ngoại hình sáng sân khấu, nên việc một fan hâm mộ yêu thích cả hai là dễ hiểu.

top-va-gd

Trong một lĩnh vực khác, cụ thể là điện tử, bias cũng được sử dụng rất nhiều trong các từ chuyên ngành. Một số từ nổi bật có thể thấy như:

  • Input bias current là gì? input bias curent nói về dòng điện phân cực, dòng bias đầu vào.
  • DC Bias là gì? Đây là tên một kỹ thuật trong điện tử dùng dòng điện một chiều để thêm tín hiệu vào băng ghi từ, giúp cho âm thanh không bị méo.
  • Bias voltage là gì? Bias voltage nghĩa là điện áp định thiên.

Còn trong thống kê, toán học thì bias cũng có nhiều hàm nghĩa.

  • Bias trong thống kê là sự sai lệch của trung bình dự đoán mô hình đang nghiên cứu với giá trị chính xác mà ta đang dự đoán. Một mô hình có trị số bias càng cao thì mô hình đó càng đơn giản, dẫn đến mức độ xảy ra lỗi càng cao. Bias la gi trong thống kê có ý nghĩa như vậy.
  • Specification bias là gì? Sự phân cực có chỉ tiêu kỹ thuật
  • Shadow bias là gì? Shadow bias là độ lệch bóng đổ, chỉ số này càng lớn tức là bóng càng nhỏ và gần vật.

Trong tâm lý học, bias có nghĩa là gì?  Có hai từ thuộc lĩnh vực này là:

  • Cognitive bias: thiên kiến xác nhận. Ví dụ trong một cuộc khảo sát về tính năng của dòng điện thoại mới ra mắt, công ty A có câu hỏi dành cho người trải nghiệm là “Anh (chị) thích tính năng chụp ảnh hay tính năng chống nước hơn?” Việc hỏi như này vô hình chung làm người dùng ở thế khó, họ chỉ có thể chọn một trong hai, hoặc cả hai, tức là họ công nhận có ít nhất một tính năng hữu ích. Và tất cả những người trả lời đều đang sai sót một cách có hệ thống (hệ thống mà công ty A đã đặt ra). Tuy nhiên Cognitive bias là gì còn tùy vào môi trường nhất định
  • Còn một dạng nghĩa khác của thiên kiến các nhận nữa, đó là confirmation bias. Confirmation bias là gì cũng là câu hỏi được khá nhiều người quan tâm. Để nói về thiên kiến xác nhận kiểu này, rất khó để hiểu nếu nghĩ theo nghĩa thuật học. Khi ta có một suy nghĩ nhất định, tất cả những thông tin đối lập xung quanh sẽ không nhận được sự quan tâm mà ta chỉ tập trung đến điểm có thể củng cố cho suy nghĩ. Đó chính là thiên kiến xác nhận của bản thân ta.
  • Anchoring effect là gì? Đây là từ mang nghĩa “hiệu ứng mỏ neo”. Hiệu ứng này rất có tác dụng trong kinh doanh. Ta có thể lấy ví dụ về quyển sách Đắc Nhân Tâm. Đây là quyển sách thuộc top bán chạy nhất thế giới. Một người mua sách bất kì có thể phân vân khi ra quyết định mua quyển sách này nhưng khi nhìn thấy dòng chữ “top bán chạy nhất thế giới” – chính là mỏ neo, thì sẽ làm tăng khả năng mua của người đó.

hiệu ứng mỏ neo

Còn trong ngành thời trang có một thuật ngữ đó chính là Bias cut. Vậy Bias cut là gì?  Đây là một kỹ thuật cắt vải xéo được Madeleine Vionnet áp dụng vào hầu hết trong quá trình cắt may của bà. Kỹ thuật này dựa trên hình học và giải phẫu tỷ lệ cơ thể con người.

Bias cut đã thay đổi ngành thời trang, không còn những chiếc áo corset  và chiếc khung váy thời xưa mà tôn vinh những hình dáng vốn có của cơ thể phụ nữ. Trên thực tế thì bias đã được sử dụng từ xưa những chỉ dùng trong các chi tiết bèo nhúm, cổ áo, tay áo, hay những chi tiết mềm mại. Ngày nay, kỹ thuật bias cut của Madeleine Vionnet dã tạo tiền đề cho ngành công nghiệp thời trang hiện nay với sau nguyên tắc bất di bất dịch.

Bias còn có rất nhiều các từ ghép liên quan ít được biết đến rộng rãi, thường chỉ được sử dụng trong một cộng đồng, lĩnh vực nhỏ như russian bias.

Russian bias là gì? Russian Bias là một thuật ngữ và meme được sử dụng bởi các cộng đồng trò chơi điện tử để thể hiện sự thất vọng đối với sự cân bằng dường như không ủng hộ các phương tiện và thiết bị có nguồn gốc từ Nga, thường đi kèm với một áp phích tuyên truyền thời đại Xô Viết hoặc vĩ mô hình ảnh để tôn vinh sức mạnh của nó hoặc nhà lãnh đạo Liên Xô Joseph Stalin sử dụng bàn tay chỉ dẫn của anh ta để bắn đạn pháo không chính xác vào mặt kẻ thù.

Xem thêm >> Thế hệ Millennial Baby Boomer X Y Z là gì

Author

Là một blogger luôn muốn tìm hiểu và mang tới cho người đọc các thông tin về du lịch kiến thức văn hóa xã hội

Write A Comment