Giáo Sĩ
(L’ECCLESIASTE) 
Trần vỹ

l Lời nói của Giác sĩ, con vua David, vua Jerusalem.

"Hư vô của mọi sư hư vô, hư vô của mọi sư hư vô, tất đều là hư vô ! Chẳng ích lợi ǵ cho con người, tất cả nổi khó nhọc mà họ chịu đựng dưới ánh mặt trời ! Thế hệ này trôi qua, thế hệ khác thay thế, nhưng quả đất vẫn tồn tại ! Mặt trời mọc lên, mặt trời lặn xuống, rồi mặt trời sẽ hướng về nơi nó sẽ mọc lại ! Gió thổi về phương Nam quay sang phương Bắc, tiếp tục quay để trở về các đường lối trước, sau không thay đổi ! Tất cả sông ng̣i chảy về biển cả, nhưng biển cả không bao giờ đầy, và các sông ng̣i cứ tiếp tục chảy theo ḍng cũ ! Tất cả các hoạt động nầy đă có từ lâu hơn ǵ ta có thể nói được, mắt thề gian không bao gờ hết thấy và tai thế gian không bao giờ hết nghe. Những ǵ đă có là những ǵ sẽ có, những ǵ đă được thực hiện là những ǵ sẽ được thực hiện: không có ǵ mới mẻ dưới á“ Hư vô của mọi có một sự vật ǵ mà có người nói: Đấy là sự vật mới lạ, thật ra sự vật ấy đă có từ nhiều thế kỷ trước chúng ta, nhưng chúng ta không nhớ những ǵ đă qua cũng như những ǵ sẽ xảy ra cũng sẽ không ở lại trong kư ức của những người đ?Đấy là sự vật

Ta giáo sĩ, ta đă là vua Jerusalem, ta đă để tâm trí để t́m và thăm ḍ với trí khôn ngoan của ta, tất cả những ǵ đă xẩy ra dưới ṿm trời, v́ đấy là những khổ nhục mà Chúa đă áp đặt lên con cái của Người. T đă thấy tất cả những ǵ đă xẩy ra dưới ṿm trời, và nhận thấy tất cả là hư vô, là vô nghĩa chẳng khác nào chạy đuổi theo cơn gió lốc. Cái ǵ đă uốn cong, không thể tự thẳng ra lại, và cái ǵ không có, đâu có thể đếm được ! Ta đă nói với trái tim ta: đây này, ta đă lớn lên và đă vượt hơn về sự khôn ngoan tất cả những ai trước ta đă thống trị Jerusalem, và tâm trí ta đă nhận được nhiều khôn ngoan và hiểu biết. Ta đă đem hết tâm trí để t́m hiểu thể nào là sự khôn ngoan, là sự khờ dại và sự điên cuồng: và ta đă đi đến kết luận rằng công việc đó chẳng khác ǵ chạy đuổi theo cơn gió lốc ! V́ càng khôn ngoan, càng nhiều ưu phiền, và những ai hiểu biết nhiều th́ chỉ nhiều đau khổ !

2. Ta đă nói với trái tim ta: Đây này, ta sẽ đem lại cho ta sự vui vẻ và ta sẽ biết mùi hạnh phúc ! Nhưng đấy cũng là sự hư vô V́ ta thấy rằng nụ cười là ngôn cuồng và niềm vui là vô bổ ! Ta quyết định cho xác thịt ta thỏa thích với rượu chè, trong khi trí khôn ngoan d́u dắt ta đi làm thử các sự điên cuồng đặng xem cái ǵ là hay, cái ǵ là tốt cho con người trong những ngày có giới hạn của đ ?Đây này, ta sẽ 

Ta đă thực hiện những công tŕnh to lớn, đă làm cho ta một số nhà cửa, đă lập vườn nho, đă tạo dựng những nông trường, những vườn cây với đủ loại cây ăn trái, đă đào ao để tưới những rùng cây gỗ tốt. Ta đă mua nhiều tôi tớ nam nữ, đă có những đứa trẻ do họ sinh ra trong nhà ta, đă có những đàn ḅ, đàn cừu nhiều hơn tất cả những ai ở Jerusalem trước ta đă có. Ta đă thâu góp vàng bạc và quư vật từ các vua chúa và các thành thị. Ta đă tuyển dụng nhiều ca sĩ nam và nữ, và đă có nhiều bà vợ và nàng hầu, niềm khoái lạc của đàn ông ! Ta đă lớn hơn tất cả những ai đă ở Jerusalem trước ta, mà tâm hồn ta vẫn giữ sự khôn ngoan... Tất cả những ǵ đôi mắt ta ao ước, ta đă không từ chối và ta cũng không từ chối cho tâm hồn ta bất cứ sự vui thích nào, và tâm hồn ta đă thích thú do công việc làm của ta, và đó là phần lợi ta đă nhận được ! Tuy nhiên, sau đó ta đă kiểm điểm lại tất cả những thành tích tay ta đă thực hiện và những khổ nhọc ta đă chịu đựng để làm các việc ấy, th́ ta thấy rằng tất cả cũng chỉ là hư vô, là chạy đuổi theo cơn gió lốc và tất cả những ǵ con người làm dưới ánh sáng mặt trời, chẳng bao giờ có lợi ích ǵ !

Lúc ấy, ta quây lại cố gắng t́m hiểu về sự khôn ngoan, sự khờ dại và sự điên cuồng. Hỏi rằng: người kế vị vua (ta), sẽ làm ǵ ? Làm những ǵ mà trước kia người ta đă làm rồi ! Ta thấy rằng sự khôn ngoan tốt hơn sự điên cuồng cũng như ánh sáng tốt hơn tối tăm ! Người khôn sử dụng đôi mắt ở trong đầu, kẻ ngông cuồng như đi trong đêm tối. Nhưng ta cũng nhận thấy rằng, người khôn ngoan cũng như kẻ ngông cuồng, cùng chung một số phận! Và ta tự nhủ: ta cùng chung một số phận với kẻ ngông cuồng, vậy th́ ta khôn ngoan để làm ǵ ? Và ta nói với ta rằng: đó cũng là một sự hư vô ! Bởi v́ lưu niệm của kẻ khôn ngoan cũng không vĩnh cửu hơn là lưu niệm của kẻ ngôn cuồng, v́ ngày này nối tiếp ngày khác, tất cả đều sẻ bị lăng quên ! Thật vậy, người ngông cuồng chết, người khôn ngoan cũng chết ! Lúc ấy, ta đâm ra chán ghét cuộc sống, và tất cả những ǵ xẩy ra dưới ánh mặt trời, ta cũng đều chán hết v́ tất cả là hư vô, là chạy đuổi theo cơn gió lốc. Ta sinh ra thù ghét tất cả những ǵ ta đă thực hiện được dưới ánh mặt trời mà ta phải để lại cho người kế vị thụ hưởng. Và chẳng ai biết kẻ thụ hưởng ấy là khôn ngoan hay là ngông cuồng ! Dầu sao kẻ ấy sẽ làm chủ tất cả các công tŕnh của ta, tất cả các thành quả của sự khôn ngoan của ta dưới ánh mặt trời ! Đấy cũng là sự hư vô, và ta đă trở nên thất vọng về những ǵ ta đă làm được dưới ánh mặt trời ! V́ rằng một người đă hoạt động khôn ngoan và hiểu biết và đă thành tựu, nhưng lại phải để lại tất cả những thành quả ấy cho một người không dính dấp ǵ đến ḿnh ! Đó cũng là một hư vô và một điều đáng buồn ! 

Thật vậy, từ tất cả các công tŕnh, các lo âu và các khổ nhọc của đời ḿnh sẽ c̣n lại cho ḿnh cái ǵ ? Tất cả ngày sống của con người, chỉ là đau khổ, là ưu phiền, tất cả các đêm là lo âu ! Đấy cũng là hư vô ! Phải chăng đối với loài người, chỉ c̣n sự sung sướng trong việc ăn uống và chỉ làm những ǵ mà tâm trí ưa thích ? Nhưng được những điều ấy, cũng do bàn tay Chúa quyết định ! Có ai đă được ăn uống thỏa thích và thụ hưởng nhiều hơn ta ? V́ Chúa đă ban cho kẻ này được Chúa thương, sự khôn ngoan, sự hiểu biết và niềm vui, và Chúa đă buộc những kẻ có tội phải đi t́m nhặt, thâu lượm để người được Chúa thương sử dụng. Nhưng cuối cùng, tất cả là hư vô, là chạy đua theo cơn gió lốc ! 

3 Mọi việc đều có thời điểm của nó, một thời điểm cho mọi sự vật dưới ṿm trời: một thời điểm để sinh đẻ, một thời điểm để chết, một thời điểm để vun trồng, một thời điểm để nhổ cây đă trồng, một thời điểm để giết tróc, một thời điểm để chữa trị, một thời điểm để phá đổ một thời điểm để xây dựng, một thời điểm để khóc, một thời điểm để cười, một thời điểm để van la, một thời điểm để múa nhảy, một thời điểm để ném đá, một thời điểm để nhặt đá, một thời điểm để ôm hôn, một thời điểm để xa nhau, một thời điểm để t́m kiếm, một thời điểm để đánh mất, một thời điểm để cất giữ, một thời điểm để vứt đi, một thời điểm để xé rách, một thời điểm để may vá, một thời điểm để im lặng, một thời điểm để nói năng, một thời điểm để thương, một thời điểm để ghét, một thời điểm để chiến tranh, một thời điểm để ḥa b́nh ! 

Lợi ích ǵ con người có thể nhận được từ sự lao động cực nhọc của ḿnh ? Phải chăng đó là Chúa muốn thử thách con của loài người ? V́ Chúa đă làm mọi sự tốt đẹp, và đă để trong ḷng người ư niệm về sự vĩnh cửu, nhưng họ đă không hiểu được công tŕnh của Chúa từ đầu đến cuối, và họ chỉ biết sung sướng trong sự hưởng lạc và sự sung túc của đời sống; tuy nhiên nếu một người được ăn uống thỏa thích và hưởng mọi sự sung túc trong đời sống lao động của họ, th́ đó cũng là do ân Chúa. Tôi nhận thấy rằng những ǵ Chúa ban đều vĩnh cửu và không có ǵ đáng thêm hay bớt, và Chúa đă làm như vậy đặng cho con người kính sợ Ngài. Tất cả ǵ đă có và sẽ có, đều đă có trước kia, và Chúa cũng đem về hiện tại những ǵ đă có từ trước. Tôi đă thấy rằng nơi để xét xử, th́ lại có sự gian ác, và nơi để thực hiện công lư th́ cũng có gian dối. Và tôi tự nhủ: rồi đây, Chúa sẽ phán xét kẻ ngay và người gian bởi v́ mọi việc đều có thời điểm của nó. Tôi cũng tự nhủ rằng, Chúa sẽ thử thách con cái của loài người: họ sẽ tưởng rằng họ không hơn ǵ loài thú vật v́ thú vật chết, họ cũng chết, người và thú đều thở giống nhau và họ không thấy họ hơn thú vật ở điểm nào hết. Tất cả đều hư vô, tất cả cũng đi đến một nơi, tất cả từ cát bụi đến, tất cả sẽ trở về cát bụi ! Làm sao mà biết được là hồn của người sẽ lên đến trời, và hồn thú vật xuống dưới đất ?Cho nên con người không thấy c̣n ǵ khác hơn là thụ hưởng các công tŕnh của họ, cho đó là phầm số họ, v́ làm sao có thể hưởng thụ sau khi không c̣n sống nữa ? . 

4. Tôi đă nh́n thấy những sự áp bức xẩy ra dưới ánh mặt trời, tôi đă thấy những kẻ bị đàn áp đang khóc lóc mà không ai an ủi, họ bị sự tàn bạo của kẻ dữ mà không ai hỏi han tới họ cả ! Nên tôi cho rằng những kẻ đă chết sướng hơn kẻ đang sống, nhưng sướng hơn kẻ đă chết lẫn người đang sống, là những linh hồn không được tạo thành và không chứng kiến những ô trọc trên cơi đời ! 

Tôi thấy rằng mọi công tŕnh cũng như mọi tài năng, chỉ gây ra sự ganh tị của người khác: đó cũng là một sự hư vô, như chạy đuổi theo cơn gió lốc. Kẻ ngông cuồng khoanh tay mà ăn thịt của ḿnh mà nói: thà nằm nghỉ với một bàn tay nguyên vẹn c̣n hơn dùng hai bàn tay nguyên vẹn để cực nhọc và đuổi theo cơn gió lốc ! Tôi cũng thấy một sự hư vô khác nữa: một người tứ cố vô thân, không ai bên cạnh, không con cái, vẫn làm việc không ngừng và đôi mắt không bao giờ chán với của cải tích lũy ! Hỏi người ấy làm việc cho ai và v́ ai người ấy chịu hy sinh các lạc thú trong đời. Đó cũng là một sự hư vô và một điều đáng buồn ! 

Hai người cùng làm việc th́ tốt hơn là chỉ có một người, v́ lợi tức sẽ cao hơn và nếu một người ngă, th́ người kia sẽ đỡ, chỉ tội cho những người làm việc một ḿnh, lúc họ ngă không ai nâng ! Cũng như hai người ngủ chung th́ ấm hơn v́ một người ngủ riêng, thế nào mà ấm được ? Lúc gặp một kẻ thù lớn mạnh, th́ hai người chung lại có thể chống đỡ được, cũng như một dây thừng ba sợi, khó mà đứt được ! Một cây làm chẳng nên non.

Một trẻ nghèo mà khôn ngoan c̣n hơn một ông vua già và đần độn, không biết nghe lời khuyên can, v́ dầu nay nó ở trong tù, dầu nó nghèo, một ngày kia đưa trẻ sẽ ra tù và vô số người sẽ đi theo nó và đưa nó lên làm vua thay ông vua già. Tuy nhiên những người theo sau chắc sẽ không hài ḷng với nó. Đó cũng là một sự hư vô như chạy đuổi theo cơn gió lốc ! 

5. Lúc anh vào nhà thờ Chúa, hăy cẩn thận các bước chân anh đi: hăy đến gần để nghe lời Chúa hơn là để dâng lễ như những kẻ ngờ nghệch không biết rằng họ làm tầm bậy. Chớ hấp tấp mở miệng và tâm trí anh chớ vội dâng lời lên Chúa v́ Chúa ở trên trời và anh th́ ở dưới đất. Cho nên hăy nói ít lời nhưng những lời xác đáng v́ cũng như nhiều lo âu sinh ra mộng mị, kẻ ngông cuồng ba hoa nói nhiều. Khi anh khấn khứa ǵ với Chúa, th́ hăy mau thực hiện đi, v́ Chúa không thích kẻ ba hoa. Hăy thực hiện những lời khấn khứa của anh ! Chẳng thà đừng khấn khứa ǵ c̣n hơn là khấn khứa mà không thi hành ! Chớ để miệng anh làm tội cho thân xác anh và rồi nói là lỡ lời ! Và lúc Chúa tức giận v́ những lời nói của anh, th́ Chúa sẽ hủy phá các công tŕnh của anh ! Cũng như trong những giấc mộng có nhiều điều vô bổ, trong lời nói cũng vậy, và hăy sợ Chúa mà bớt lời đi ! 

Nếu anh thấy ở một nơi nào kẻ nghèo khổ bị đàn áp và công lư cùng các quyền của con người bị chà đạp, cũng chớ cho là lạ và hăy tin rằng người quyền thế nào cũng vẫn có người quyền thế cao hơn, và người nầy cũng c̣n có người quyền cao hơn nữa (để trị) ! Tuy nhiên, một nước có được một ông vua mà dân chúng mê phục (v́ công bằng), th́ đấy là một sự may mắn. 

Kẻ ham mê tiền bạc không bao giờ chán tiền bạc, nhưng những người ham mê như vậy không biết hưởng thú có tiền bạc bao giờ ! Đó cũng là một sự hư vô ! Lúc nhiều tiền của th́ số người phải nuôi ăn lại càng nhiều và người chủ có thích thú ǵ lúc thấy đông người ăn dưới mắt anh ta ? Giấc ngủ kẻ lao động ngon lành dầu anh ta ăn nhiều hay ít, nhưng giấc ngủ của kẻ trọc phú bị dạ dày quá no làm khó chịu. 

Một sự khốn khổ nữa mà tôi thấy dưới ṿm trời là một kẻ bị của cải quá nhiều làm khổ: các của cải ấy đă mất đi do một cách nào đó, và lúc anh ta có một đứa con th́ đă hai bàn tay trắng... Cũng như lúc anh ta sinh ra trần truồng từ bụng mẹ, anh ta trở về đất cũng trần truồng, tất cả công lao một đời, anh ta chẳng đem theo ǵ được cả ! Đấy là một sự thảm hại: anh ta đă đi ra như lúc anh ta đến, và cả đời anh ta đă làm việc cho gió ! Hơn nữa, suốt đời anh ta đă có nhiều lo âu, hoạn nạn và bực dọc ! . 

Tôi c̣n thấy thế nầy nữa: đối với con người, thật là một điều tốt nếu được ăn uống thỏa thích và hưởng lạc thú trong khi làm lụng những ngày c̣n sống dưới ṿm trời; tuy nhiên, được ăn uống thỏa thích và sử dụng các của cải để làm đẹp đời sống, cũng là do ân Chúa, và v́ Chúa đă cho sự vui thích trong tâm hồn nên họ sẽ không c̣n tiếc nuối những ngày ở trần gian ! 

Ngược lại, tôi đă thấy một tai họa hay xẩy đến cho con người. Một kẻ được Chúa cho nhiều của cải và danh giá, và tâm hồn muốn ǵ được nấy, nhưng Chúa không để cho sống để thụ hưởng, và một người lạ khác lại đến thụ hưởng ! Đó là một sự hư vô và một nỗi đau ḷng ! Dầu một người có được 100 đứa con, sống lâu nhiều năm, nếu tâm hồn không được thỏa măn, và lúc chết không được mồ yên mả đẹp, th́ tôi cho rằng một con ranh c̣n sướng hơn; bởi v́ người đă sống vô tích sự, đă ra đi trong tăm tối, tên tuổi bị chôn vùi, không bao giờ được thấy ánh sáng mặt trời. Và dầu có sống 1000 năm, mà không biết ǵ là hạnh phúc, th́ có hơn ǵ loài thú vật . Tất cả lao động của con người là để nuôi lỗ miệng, nhưng những khao khát của họ cũng không bao giờ thỏa măn ! Người khôn lợi hơn người dại ở chỗ nào ? Kẻ nghèo sống công chính có được lợi ǵ ở trên đời ? Cái ǵ mắt trông thấy, th́ hơn là những cuồng vọng trong óc, v́ đây chỉ là hư vô, là chạy đuổi theo gió ! cái ǵ đă có th́ có tên có tuổi, và người không thể chống đối Đấng quyền lực hơn ḿnh ! Càng nhiều sự việc, càng nhiều hư vô, và chả có ích lợi ǵ cho ḿnh ! V́ chẳng ai biết được điều ǵ là tốt cho con người trong cuộc đời hư vô của họ, cuộc đời thoáng qua nhự cái bóng ! Và cũng chẳng ai biết rằng sau họ sẽ xẩy ra những ǵ dưới ánh sáng mặt trời ! 

6. Danh thơm quư hơn dầu thơm, cũng như ngày chết quan trọng hơn ngày sinh ! Đến thăm nhà có tang hay hơn là đến thăm nhà có tiệc, v́ nhà tang là nhà mà mọi người sẽ đến, và người đang sống nên nghĩ đến cuộc cuối của đời ḿnh ! .Khuôn mặt lo âu có giá hơn khuôn mặt cười ngông, v́ dưới khuôn mặt lo âu người ta có thể có tâm hồn thỏa măn ! Tâm hồn người khôn nghĩ đền nơi làm tang lễ; tâm hồn kẻ cuồng chỉ nghĩ đến nơi chơi bời ! Chẳng thà nghe lời trách móc của người khôn c̣n hơn nghe tiếng ca hát của người điên, bởi v́ tiếng ca hát này chẳng khác ǵ tiếng lửa nổ dưới đáy nồi và chỉ là sư hư vô. Sự đàn áp làm cho kẻ khôn thành điên cuồng, cũng như quà cáp làm hư hỏng ḷng ngay thẳng ! Kết cục quan trọng hơn là sơ khởi, và một tâm trí kiên nhẫn hơn một đầu óc kiêu hănh ! Chớ để tức giận, v́ tức giận là tính của kẻ dại. Chớ bao giờ tự hỏi: v́ sao những ngày đă qua đẹp hơn những ngày hiện tại, bởi v́ câu hỏi ấy không phải của một trí óc khôn ngoan ! 

Trí khôn ngoan có giá trị bằng một của hương ḥa và c̣n có thể quư hơn nữa ở dưới ánh mặt trời. V́ khôn ngoan che chở ta chẳng khác ǵ tiền bạc, với một cái lợi hơn nữa là khôn ngoan c̣n giúp tạ sinh sống. Hăy nh́n công tŕnh của Chúa: có ai nắn thẳng được ǵ Chúa đă bẻ cong ? Ngày có hạnh phúc hăy hưởng sự sung sướng, và ngày bị cơ cực, hăy nghĩ rằng chính Chúa đă tạo ra ngày này cũng như ngày nọ, để cho con người hiểu rằng, sau ngày chết sẽ không c̣n ǵ cho họ nữa ! 

Tôi đă thấy các việc sau này trong những ngày hư vô của tôi: đă có kẻ công chính chết trong sự công chính, và kẻ dữ sống dài ngày giữa những hành động độc ác của họ. Chớ quá công chính và cũng chớ quá khôn ngoan: việc ǵ mà anh lại tự sát ? Cũng chớ nên độc ác, chớ nên ngông cuồng quá, v́ anh sẽ chết sớm ! Anh hăy nhớ các việc ấy và kẻ kính sợ Chúa sẽ thoát khỏi mọi điều thái quá ! Một người khôn ngoan trong một thị trấn quư hơn là 100 dũng sĩ. Trên thế giới này không có một người khôn ngoan nào mà không bao giờ vài lần phạm lỗi. Chớ quá tin nghe những lời bàn tán (về anh) của người ta, v́ sợ rằng anh sẽ nghe lặp lại những lời nguyền rủa của gia nhân anh, v́ chính anh cũng đă nhiều lần nghe tim anh trách móc anh !

Với trí khôn ngoan, tôi đă thấm nhuần tất cả các điều ấy, và tôi tự nói: ta sẽ khôn ngoan, nhưng sự khôn ngoan vẫn không đến với tôi: cái ǵ ở xa, cái ǵ ở sâu, làm sao mà đạt đến được ? Và tôi đă để tâm trí để t́m hiểu, để thăm ḍ, để t́m hiểu sự khôn ngoan và nguyên lư các sự việc, và thấu hiểu sự điên rồ (??) của độc ác và sự ngu xuẩn của khờ dại. Và tôi đă thấy là người đàn bà mà tin là cái bẫy, lưỡi và bàn tay là sợi dây buộc, là điều nguy hiểm hơn cả sự chết: người được Chúa thương thoát khỏi bàn tay của họ, c̣n kẻ có tội th́ bị họ nắm lấy. Đấy là điều mà tôi đă t́m thấy lúc cứu xét mọi sự việc để t́m hiểu lư do, và đấy là những ǵ tôi đă cố t́m mà không thấy. tôi đă chỉ t́m được một người đàn ông tốt trong 1000 người, c̣n đàn bà th́ tôi không t́m được ai cả ! Nhưng tôi cũng thấy rằng Chúa đă làm con người tốt, nhưng chính họ đă tự đem cho ḿnh các ngoắt ngoéc tội lỗi ! 

8. Có ai sung sướng bằng người khôn ngoan, người biết nguyên lư các sự việc ! Sự khôn ngoan làm sáng rực mắt người ấy và vẻ nghiêm nghị tan đi ! 

Tôi khuyên các anh: hăy tuân theo lệnh của Vua theo lời anh đă thề trước mặt Chúa ! Chớ lánh xa Vua và chớ tiếp tục hành vi xấu, bởi v́ Vua đầy quyền lực và không ai hỏi Vua: ông làm ǵ ? Người tuân theo các điều răn không gặp sự dữ và người khôn biết thời cuộc và cách ứng đối, bởi v́ mọi việc đều có một thời điểm, mỗi tai họa đến với con người đều có một cách để được đối phó ! Tuy nhiên con người không thể biết bao giờ và bằng cách nào các việc ấy sẽ xẩy đến ! Con người cũng không thể ngừng hơi thở, cũng như không biết lúc nào sẽ chết, tuy rằng trong cuộc chiến ấy không bao giờ con người thoát khỏi, và những hành vi hung tợn nhất cũng không cứu được kẻ dữ khỏi sự chết. Tôi đà thấy tất cả các sự việc ấy, và tôi đă đem tâm trí để xem xét những ǵ xảy ra dưới ánh mặt trời ! Có lúc chính con người đă đàn áp con người và gây cực khổ cho họ ... Lúc ấy, tôi thấy kẻ dữ được mồ yên mả đẹp trong khi người công chính bị đuổi khỏi các đất thánh và bị quên lăng trong các vùng đông nghẹt dân cư ! Đó là một hư vô ! V́ các phán xét trừng trị tội ác không được thực hiện nhanh chóng, nên ḷng con người không ngán làm việc ác ... Tuy nhiên dầu rằng kẻ tội lỗi có thể tiếp tục trăm ngàn lần các tội lỗi, tôi cũng thấy rằng kẻ kính Chúa vẫn được hạnh phúc. Và hạnh phúc không đến với kẻ dữ, và kẻ dữ cũng chẳng kéo măi đời sống phù du của họ, v́ họ không kính sợ Chúa ! 

Một sự hư vô khác trên mặt đất này là đôi khi những người công chính lănh những thành quả của kẻ dữ và kẻ dữ lănh những thành quả của người công chính ! Đó là một sự hư vô, một sự vô nghĩa !

Tôi đă ca ngợi niềm vui, v́ đối với con người, dưới ánh mặt trời hạnh phúc chỉ c̣n trong sự ăn uống và thụ hưởng trong khi phải lao động những ngày mà Chúa cho sống dưới ánh mặt trời.

Lúc tôi đem hết tâm trí để t́m sự khôn ngoan và nh́n thấy các sự việc nói trên, tôi đă thấy tất cả công tŕnh của Chúa, và nhận thức rằng con người khó mà hiểu được những ǵ xẩy ra dưới ánh mặt trời, họ nhọc công t́m kiếm, cũng không đạt được, dầu cho là một người khôn ngoan đi nữa.

9. Tôi đă để tâm vào việc ấy và đă biến việc t́m ṭi ấy làm chủ đích của tôi, và tôi thấy rằng: kẻ công chính, kẻ khôn ngoan và các công tŕnh của họ, đều trong tay Chúa, cũng như t́nh thương hay hận thù ! Loài người không biết ǵ sẽ đến v́ tất cả đều vượt khỏi nhăn tiền của họ. Và mọi sự đều có thể đến cho mọi người: kẻ ngay cũng như người gian, kẻ trong sạch cũng như người ô uế, kẻ hay cúng lễ cũng như kẻ không cúng lễ, kẻ tốt cũng như người xấu, kẻ hay chưởi thề cũng như kẻ không bao giờ thề. Đây là một sự xấu trên trần gian rằng mọi người đều cùng chung số phận, cho nên tâm trí con người đầy hung dữ và họ hành động điên cuồng cả đời ! Và sau đó, họ đi vào cơi chết ! Họ nói: có ai tránh khỏi chết ! Và chỉ có người sống là c̣n hy vọng hạnh phúc, một con chó sống hơn con sư tử chết ! Người sống biết rằng một ngày kia họ sẽ chết, rằng kẻ đă chết th́ chẳng biết ǵ ! Họ chẳng có lương tiền v́ chẳng ai cần họ, và chẳng c̣n t́nh yêu, những ước ao của họ đều tan biến hết, và họ chẳng được dự phần nào vào những ǵ xẩy ra dưới ánh mặt trời !

Anh hăy vui vẻ ăn bánh và uống rượu v́ từ lâu Chúa đă thích những ǵ anh làm. Hăy luôn luôn mặt áo trắng tinh và chớ quên quên dầu chải trên đầu. Hăy vui sống bên cạnh người vợ yêu quư trong suốt đời hư vô của anh, những ngày mà Chúa cho anh sống dưới ành mặt trời, v́ đó là phần thụ hưởng của anh giữa những lao lực của đời sống. Những ǵ sức tay anh làm được, hăy làm đi, bởi v́ trong cơi chết, nơi mà anh sẽ đến, chẳng c̣n công tŕnh, tư tưởng, thông thái, khôn ngoan nào nữa ! Tôi cũng thấy rằng dưới ṿm trời không phải bao giờ kẻ nhanh chân cũng thắng cuộc chạy đua, kẻ hùng chiến thắng, kẻ khôn t́m được bánh mà ăn, của cải đến cho người thông minh, và ăn quả với người khôn ngoan! Tất cả tùy thuộc thời điểm và ngoại cảnh. Cũng như cá không biết bao giờ bị mắc lưới, chim không biết bao giờ bị sập bẫy, con người cũng không biết những ǵ sẽ đến, và lúc nào bất th́nh ĺnh, tai họa cũng có thể chụp lấy họ !

Tôi đă thấy dưới ánh mặt trời một sự khôn ngoan tôi cho là rất lớn: một thị trấn nhỏ, với ít dân, bị một vua hùng mạnh bao vây và xây chung quanh nhiều pháo đài. Nhưng trong thành có một người nghèo mà khôn ngoan, và anh ta đă cứu thoát thị trấn khỏi bị tàn phá, nhưng về sau cũng chẳng c̣n ai nhớ đến anh, người nghèo khó ấy nữa?! 

Tôi đă nói: khôn ngoan hơn sức mạnh, tuy nhiên sự khôn ngoan của kẻ nghèo bị người ta khinh, và lời nói của họ không ai nghe. Lắng nghe lời nói của người khôn tốt hơn là tiếng la ḥ ồn ào của kẻ cuồng dại. Khôn ngoan ích lợi hơn là khí giới, nhưng một người tội lỗi phá hỏng biết bao nhiêu công tŕnh và của cải.

10. Con sâu làm rầu nồi canh. Vài xác ruồi chết làm hỏng b́nh dầu thơm, chỉ một ít điên cuồng phá hủy biết bao nhiêu sự khôn ngoan và vinh quang ! Tim người khôn đi theo lẽ phải, tim người cuồng theo lẽ trái. Kẻ điên đi ngoài đường phố không c̣n lư trí và cho rằng mọi người khác đều điên ! Lúc một kẻ quyền hành chống anh, anh hăy b́nh tĩnh v́ sự b́nh tĩnh giúp anh tránh nhiều tội vạ ! 

Tôi cũng thấy dưới ánh mặt trời một sự sai lầm của người đang trị v́: kẻ điên cuồng có địa vị cao và người giá trị bị hạ xuống thấp, những tên nô lệ ngồi trên ngựa, và các hoàng thân đi chân đất như những tên nô lệ. Kẻ đào hố dễ bị sa lầm, kẻ phá tường bị rắn cắn, người khiên vác dễ bị thương tích, người bửa củi bị hiểm nguy. 

Nếu ŕu cùn mà không mài th́ phải vận động nhiều sức lực và sự khôn ngoan đưa đến thành công. Phù thủy không linh th́ bị rắn cắn và chẳng lợi ǵ cho thầy ! Miệng kẻ khôn nh́n đẹp đẽ, mồm kẻ ngông cuồng gây hại cho nó ! Người càng điên càng nhiều lời. Con người không biết ǵ sẽ xẩy ra ngày mai, làm sao ai có thể nói được về những ǵ sẽ xẩy ra lúc họ không c̣n nữa ? Người dại vất vả nhiều v́ không biết đường nẻo nào phải đi theo. 

Khốn cho những nước mà Vua c̣n là một trẻ con và các hoàng thân chỉ lo ăn uống từ sáng sớm ! Phước thay cho những nước mà Vua là ḍng dơi oanh liệt và các hoàng thân chỉ ăn uống để giữ sức, chứ không phải để chè chén ! Lúc tay thợ mộc biếng nhác, th́ sườn nhà mau sập, lúc tay thợ lơ là th́ nhà nhiều lỗ dột ! Ăn uống để mua vui, rượu làm cho đời tươi sáng và tiền bạc giúp giải quyết lắm việc. Chớ nguyền rủa Vua của ḿnh, dầu chỉ trong tâm trí và cũng chớ chưởi người giàu có, dầu chỉ trong pḥng riêng, v́ chim trời sẽ đem tiếng nói của anh mà quảng bá ra ! 

11. Nếu anh vứt một mẫu bánh vào nước, anh sẽ thấy nó nổi lên lại, cho nên anh hăy chia bớt của cải cho 7 hay 8 người khác v́ anh chẳng biết được khi nào một tai họa sẽ xẩy đền cho anh ! Lúc trời đầy mây th́ mưa rơi, và khi một cày ngả xuống phía Nam hay phía Bắc, nó vẫn nằm tại chỗ. Kẻ quá lo nh́n gió, không bao giờ gieo giống, kẻ chỉ lo nh́n mây không bao giờ gặt ! Cũng như anh không biết được gió thổi theo đường nẻo nào, và làm thế nào mà xương trẻ con được tạo thành trong bụng mẹ, anh cũng không hiểu được công tŕnh của Chúa đă tạo thành mọi sự vật. Từ sáng sớm hăy gieo giống cho đền chiều, chớ nghỉ tay v́ anh chẳng biết nơi nào mọc, nơi nào không, hay là tất cả sẽ đều mọc. Ánh sáng là đẹp, và được thấy mặt trời thật là sướng mắt, và nếu một người sống lâu năm, họ hăy vui hưởng trong những năm ấy và nghĩ đến những năm tối tăm về sau, v́ tất cả là hư vô ! 

12. Hỡi anh tuổi trẻ, hăy hưởng thụ trong thời thanh niên, để tim anh hưởng niềm vui của tuổi trẻ. Hăy đi theo tiếng gọi của tâm trí anh và dưới cái nh́n của Thiên Chúa, bởi v́ Chúa sẽ phán đoán về tất cả các hành vi của anh. Hăy vứt bỏ nỗi lo buồn khỏi tâm trí cũng như bệnh tật khỏi thân thể anh ! V́ thời tuổi trẻ, cũng như buổi buổi rạng đông đều là phù du, là hư vô, cho nên hăy nghĩ đến Chúa từ những ngày niên thiếu, trước khi những ngày buồn và những năm già xáp đến, và anh sẽ nói: tôi không c̣n biết ǵ là thích thú nữa ! Trước đó, khi anh c̣n thầy rơ mặt trời, mặt trăng và các v́ sao và sau mây, mưa lại đến, trước khi mà kẻ gác nhà run sợ, người lực sĩ cũng cuối đầu, các thợ xay ngừng tay v́ không c̣n hột, trước lúc người ta bịt các cửa sổ, đóng các cửa ra đường, lúc chiếc cối vừa ngừng, chim vừa kêu đă phải thức dậy, trước lúc không c̣n tiếng hát của các thiếu nữ, trước lúc người ta sợ các nơi cao, sợ không dám đi ngoài đường, trước lúc hạnh đào trổ hoa, châu chấu nặng cánh rơi xuống đất, ớt hết cay và con người đi về nơi vĩnh cửu, và các kẻ khóc mướn đầy đường, trước lúc dây chuyền bạc bị đứt, độc b́nh vàng tan vỡ, gầu nước đứt từ miệng suối, bánh xe kéo nước găy trên hồ, trước khi tro bụi lại trở về tro bụi, và linh hồn trở về cơi Chúa. 
Ôi ! hư vô của mọi sự hư hư vô, tất cả lè phù du, là ảo ảnh, là hư vô !
Ngoài việc rằng Giáo sĩ là một người khôn ngoan, Giáo sĩ c̣n dạy mọi sự hiểu biết cho dân chúng và đă t́m ṭi, sưu tầm và xấp xếp một số lớn câu ngạn ngữ. Giáo sĩ đă cố gắng t́m những lời hay, đă viết thẳng thắn những điều thật. Lời của kẻ khôn ngoan là những chiếc kim để kích thích, và lúc đóng thành tập giống như những cái đinh đóng trên bàn châm của thầy châm cứu. .
Con ơi ! Hăy cố hiểu những ǵ các lời dạy ấy khuyến bảo, chớ cho rằng phải nhiều sách vở mới đầy đủ, v́ quá nhiều sách chỉ đem sự mệt mỏi cho thân ! Hăy nghe những lời cuối của thuyết tŕnh của Giáo sĩ:
Hăy kính sợ Chúa và vâng theo các điều Luật ! Đó là điều mà mọi người phải theo, v́ Chúa sẽ đưa mọi việc ra để phán xét, kể cả tất cả những ǵ đă được che dấu, dầu là việc tốt hay việc xấu !