Tranh Ngũ Phúc Tại Việt Nam

Tại Việt Nam, Trường Viễn Đông Bác Cổ, EFEO, cũng như nhiều hội đoàn hay tư nhân  còn giữ được nhiều bộ tranh mộc bản, đặc biệt là một số tranh liên quan tới tranh Ngũ Phúc Trung Quốc. Sự liên quan giữa tranh ngũ phúc Trung Quốc và tranh tàng trữ tại Việt Nam quá mật thiết, khiến người xem tranh khó biết chắc chắn là những bức tranh đó là tranh nhập cảng hay tranh sản suất tại Việt Nam. Y phục cũa nguời trong tranh phần đông là y phục kiểu Trung Quốc, tuy nhiên chủ đề trong một số tranh không hoàn toàn giống hệt chủ đề những bức tranh Trung Quốc. Hơn nữa tranh thường đi kèm một bài thơ viết bằng chữ nôm, cho thấy là tranh do nghệ nhân Việt Nam sản xuất.


Hình 47. Tam Đa, tranh EFEO.

Hình 47 là hình bộ tam đa với ba ông Phúc Lộc Thọ. Dường như y hệ Tranh Tam Đa Trung Quốc (Hình 4.) Ông Phúc bế cháu trong tay, ông Lộc tay cầm hốt ngọc Như Ý như một vị đường quan, và ông Thọ chống gậy, tay ôm hũ rượu.

Trên bức tranh tam đa Trung Quốc,có ba đứa nhỏ, người xem tranh thấy như Ông Phúc, Ông Lộc và ông Thọ mội ông có một đứa cháu hay cả ba là cháu riêng ông Phúc. Ông Thọ chống gậy, trên đầu gậy có treo bầu rượu. Chủ đề và chủ ý của hai bức tranh tam đa hoàn toàn như nhau. Tranh Việt Nam có vẻ mộc mạc hơn tranh Trung Quốc. Y phục của ba ông Phúc Lộc Thọ trong tranh giản dị hơn.

Hình 48 là tranh ông Phúc. Khác hẳn với những bức tranh Phúc Thần Trung Quôc. Ông Phúc trong tranh của EFEO, mặc triều phục, nhưng bỏ cả đai và mở ngực áo, trong tay cầm một trái lựu, tiêu biểu cho ước vọng có con đàn cháu đống, theo đúng câu Lựu Khai Bách Tử , nghĩa là Lựu sinh trăm con.

Bộ tranh Tấn lộc thưòng gồm hai bức, vẽ hai vị quan mặc triều phục, tay cầm hốt Như Ý. Bức bên trái mang tên tranh Tiến Lộc, viết trên bìa cuốn sách. Bức bên phải là tranh Cao Lộc Thăng Vị, Lên chức, bổng lộc cao.

Hình 50 tượng trưng Thần Tài.  Mang triều phục, biển ben trái đề hai chữ Thần Tài, biển bên phải đề hai chữ nôm  Tăng Phúc.

Hình 51 là Tranh Trưòng Sinh, vẽ một ông lão gánh hai trái lựu tương trưng ước vọng đông con nhiều cháu. Bài thơ đề trên đầu bức tranh là bài thơ nôm như sau:

Thi Vân (thơ rằng)
gã nào thong thả gánh Trường Sinh
lão tráng hùng hào mới biết danh
song đã có lòng đem lại đấy
ơn cho mặc đội sở cung mình
một năm một gánh tràng sinh đến nhà.

Cột cuối bài thơ là bốn chữ nho: Xua Vương Chính Nguyệt, nghĩa là tháng giêng theo lịch vua.

Hình 52. là Tranh Bình An, vẽ một ông già, khuôn mặt tương tự như ông già tong tranh trường sinh, gánh hai trái đào, tượng trưng cho chữ thọ. Đầu tranh có bài thơ:

Thi Vân: (thơ rằng)
Tự đâu mà lại gánh băng an
Tuổi tác xem chiều hãu khỏe lưng
Thôi đã giả ơn công cán ấy
Đem cho vâng lấy để cho mừng
Hãy ra sức gánh an bằng lại đây.

Cuối bài thơ có bốn chữ: Thiên Tử Vạn Niên (Đức Vua Vạn Năm).


Hình 48. Phúc Thần, tranh EFEO


Hình 49.  Bộ Tranh Tấn Lộc. 


Hình 50 là tranh Thần Tài.


Hình 51 Tranh Trường Sinh (EFOE)


Hình 52. Tranh Bình An
(EFEO)