Bóng đá tại Việt Nam xuất hiện đồng thời với sự có mặt của người Pháp.
Các cuộc đấu bóng đá đầu tiên là những người Pháp thuôc giới quân nhân hay công
chức và phát hiện trước tiên tại Nam kỳ lúc đó là thuộc địa của Pháp.
Người Việt cũng bắt đầu thích thú với môn thể thao này và các đội bóng Việt Nam
lần lượt thành hình.
Tại miền Nam đội danh tiếng nhất là Cercle sportif de Saigon gồm cả cầu thủ Pháp
và Việt đã thành lập từ năm 1906 và thắng giải trong nhiều năm.
Sau đó các đội hoàn toàn Việt Nam ra đời và nổi tiếng nhất là Ngôi sao Gia định
Cũng nhiều đội khác ra đời tại Saigon hay tại các tỉnh.
Trước thế chiến thứ hai làng bóng đá miền Nam đã tạo nhiều thành tích, luôn luôn
thắng trong các trận vô địch Đông dương và tranh đấu ngang ngửa với các đôi
Hương cảng như Nam Hoa, Happy Valley hoặc các đội tại Tinh Châu ( Singapore )
Giai thoại thủ môn Lê văn Tịnh thập niên 30 đã đỡ nổi trái phạt đền tại
Singapore đem lại trận thắng cho Hội tuyển Nam kỳ còn truyền tụng tới ngày nay.
Sau khi Nhật chiếm Hương Cảng và Singapore, các trận đấu của Hội tuyển Nam kỳ
chỉ còn giới hạn trong vùng Đông dương và địch thủ quan trọng nhất là Hội tuyển
Bắc Kỳ.
Mổi lần hội Nam với hàng ngũ: Tài ( thủ môn) Cúi, Korea ( hậu vệ) Bửu Paccini
Vẹn ( Tiếp ứng) và Guichard, Tiền, Tốt, Quang ,Hoà ra Bắc gặp Thanh, Bình, Sáu.
Ứng Luer Viễn, Nguyên, Thông , Tý Bồ , Hối, Lacroix là những trận nảy lửa. Hội
tuyển miền Bắc hồi đó có Luer, Lacroix của 9e R.I.C. và 5e R.E.I. các cầu thủ
Việt như Bình, Thông , Viễn, thuộc Racing club, Sáu thuộc Septo và Thanh cùng
Ứng thuộc Olympique de Hai phong. Thọ (ve) Khoa . Minh, sau này là những hảo thủ
của đội Cotonkin Nam định cũng xung vào hội tuyển. Và đội Cotonkin Nam định còn
đoạt giải toàn đội Đông dương năm 1942 tại Nha Trang sau khi đá bại hội Cao
miên.
Ngay trong thời gian 1950-54, hai miền Nam và Bắc cũng thành lập lại các đội
cầu.
Tại miền Nam sau này AJS và Cercle Sportif de Saigon vẫn là nguồn cung ứng các
hảo thủ nổi bật trung phong Phan văn Mỹ, cao lớn, đá bạo, sút mạnh nhưng chỉ
chơi được một chân. Nhưng bên cạnh anh có nhiều tiền nội khá hay lần lượt như
Maurice Tài, Đỗ quang Thách, Lê hữu Đức , Thọ 2, Myo, nên anh là một mối đe doạ
cho thủ môn địch. Lúc này Hội tuyển miền Bắc cũng thành lập lại với thành phần
Thọ Bình, Minh , Thưởng, Ứng,Luyến, Diễm, Bùi văn Hợi, Cư, Khê và Vũ trần Hợi.
Đôi khi được Privet và Camille của hội Pháp A.S. Service tăng cường.
Sau này khi Phan văn Mỹ về hưu, và sau hiệp định Genève một số cầu thủ miền
Bắc vào Nam và chỉ có Khê và Ứng được tuyển vào hội tuyển Việt Nam Cộng Hoà. Lúc
này Hội Việt Nam cực mạnh với những thủ môn như Quyến, Lâm Kinh, nhất là Phan
văn Rạng, các hậu vệ như Waico, Quới, Nhung, các tiếp ứng như Ứng, Hiếu, Tam
Lang, Thanh, Myo( Hồ) , hàng tiền đạo với Nhung, Thách, Don ( Kane) Đỗ thới Vinh.
Lê hữu Đức, Tư. Hội tuyển Việt Nam thời đó đã luôn luôn thắng giải hay vào chung
kết các giải tại vùng Đông Nam Á, nhưng vẫn không địch lại những đội từ Tây
phương tới nhu Djugarden Thụy điển, hay các hội từ Đức qua biểu diễn, nhưng
tranh đua ngang ngửa với Nam Hoa của Hương cảng và mỗi lần Tư, Thách, Đức, Vinh,
Nhung so tài với Hương cảng chí bảo Yêu trác Nhiên và danh cầu Mạc chấn Hòa là
cả cầu trường Cộng Hòa sôi động.
Thời oanh liệt này đã chấm dứt trong thời gian bị miền Bắc xâm lăng và xâm chiếm.
Tại Việt Nam xã hội chủ nghĩa ngày nay cũng có nhiều đội từ Bắc chí Nam . Thành
tích cũng trung bình tại Đông Nam Á, nhưng chỉ đứng vào hàng 142 trong bảng sắp
hạng quốc tế. Nhưng vết nhơ nhớp nhất trong làng bóng đá Việt nam xã hội chủ
nghĩa là nạn mua bán độ khiến có nhiều cầu thủ phải ra toà và có cầu thủ tự tử
vì thua cá độ và cả ông lớn đang bị truy tố vì đanh cá tới hàng triệu mỹ kim,
một hành động từ ngày nền bóng đá Việt Nam ra đời năm 1906 tới nay chưa bao giờ
xảy ra.
Viễn ảnh nền bóng đá Việt Nam đáng vui hay đáng buồn?
Tam Lang
Hình Thanh Nga đá quả bóng khai mạc trận đấu giao hữu giữa hai đội Định Tướng
và nhật báo Tin Sáng tại sân Tao Đàn ngày 6/9/1969
