Mùa Hè 2005 Số 16  Été 2005 N° 16

Chủ đề: 50 năm di cư, 30 năm di tản

Văn học Trung Quốc có áng thơ Đào Nguyên Kư của Đào Tiềm (365-427) kể chuyện một người đánh cá đất Vũ Lăng, đời nhà Tấn, ngược ḍng suối đỏ cánh hoa đào, qua một hang hẹp, tới một thung lũng có nhà cửa khang trang, có ruộng tốt ao sâu, có bóng trúc có vườn dâu, tiếng gà kêu tiếng chó sủa đều nghe rơ. Dân t́nh sung túc già trẻ, đàn ông đàn bà đều hớn hở vui vẻ. Hỏi ra mới hay là đám người này trốn nạn Tần Thủy Hoàng, đốt sách, chôn học tṛ, mà tới đất này sinh sống, cách biệt hẳn với người bên ngoài, khiến không c̣n biết là đất nước đă qua ba triều Hán, Ngụy và Tần. Tục lệ vẫn giữ tục lệ cũ áo quần vẫn giữ kiểu xưa. Họ mời người đánh cá về nhà khoản đăi. Nghe người đánh cá kể lại mọi truyện thay đổi bên ngoài, họ tỏ vẻ đau xót mà thở than. Ngày người đánh cá trở ra về, họ dặn người đánh cá đừng kể cho người ngoài hay chuyện họ tại đất nguồn đào này. Về tới nhà người đánh cá tŕnh quan kể lại sự t́nh. Quan cho người đi t́m đất nguồn đào nhưng không sao kiếm ra.

Người Việt Nam, theo sử cổ vốn sinh sống từ vùng trung tâm đất Trung Quốc ngày nay. Nhưng v́ chữ tự do, không muốn bị đồng hóa với người Hán mà đi tản về phương Nam, để giữ ǵn truyền thống ông cha cùng tiếng mẹ đẻ. Năm 1954, nhờ chữ kư của Chu Ân Lai, người cộng sản làm chủ miền Bắc đất nước Việt Nam, không những đốt sách, giết dân, họ c̣n phá hủy chùa chiền nhà thờ, khiến một triệu người, đa số là người nghèo khổ theo gương người xưa bỏ làng mạc nhà cửa di cư vào Nam t́m tự do. Hai mươi năm sau, 1975, một lần nữa nhờ biến chuyển cục diện chính trị thế giới, người cộng sản đă nhân cơ hội tiến chiếm miền Nam. Một lần nữa người việt Nam tự do lại bỏ làng mạc đất nước ra đi, đa số vẫn là người dân nghèo khó, không ngại nguy hiểm vượt biển t́m đất sống tự do mới. Cuộc vượt biển di tản của người Việt Nam này như những nhát búa góp phần đập đổ bức tường ô nhục Bá Linh, mà trước đó người dân Ba Lan, Hung Gia Lợi và Tiệp Khắc đă hy sinh mà chưa thành công.

Giữ lại chút ít h́nh ảnh về hai cuộc di cư năm 1954-55 và cuộc di tản sau 1975 là mục tiêu của Truyền Thông số 16, đặc biệt dưới dạng in trên giấy và in trên CD.



Lời giới thiệu


50 năm rời đất Bắc


30 năm sau di tản