Bảo vệ truyền thống là một trong nhũng mục đích chính của những cộng đồng người Việt Nam sống rải rác khắp thế giới. Muốn bảo vệ truyền thống tất nhiên cần t́m hiểu về truyền thống. Thế nên chủ đề của Truyền thông số này là việc t́m hiểu ba tác phẩm văn học truyền thống: truyện thơ
Quán Âm Thị Kính; những truyện truyền miệng, những thần tích nhưng bản chầu văn và truyện
Vân Cát Thần Nữ của Đoàn Thị Điểm và Đức Chúa Bà Tự Tích Văn. Cả ba tác phẩm cùng biểu thị ḷng tôn sùng của người phật tử Việt Nam với Phật bà Quán Âm Thị Kính; của người tin Đức Mẹ Phủ Giầy; của người Dân Chúa với Đức Mẹ Maria. Ba ḷng tin đó cùng là những sinh hoạt truyền thống. Phần khảo luận về Phật Bà Quán Âm Thị Kính đối chiếu bản truyện thơ với kinh sách viết về Phật Quán Âm tại Đông Á cùng những sách truyện trong kinh sách cổ Việt Nam, đồng thời đối chiếu truyện Phật Bà Quán Âm với truyện của ba bà thánh Công Giáo: Thánh Thedora, Thánh Marina và Thánh Margaret Pelagia. Phần khảo luận về Thánh Mẫu Phủ Giầy đối chiếu những thần tích cùng những bản chầu văn về sự tích Thánh Mẫu với truyện Vân Cát Thần Nữ của Đoàn Thị Điểm. Phần Khảo luận về tập thơ Đức Đức Chúa Bà Tự Tích Văn đối chiếu tập văn với những sách nhật tụng và Kinh Thánh, cùng những trích dẫn lấy từ kinh sách Phật Lăo. Từ ba khảo luận trên, người đọc nh́n thấy ḷng tin Phật Bà Quán Âm Thị Kính có nhiều điểm tương đồng với ḷng tin Phật Bà Quán Thế Âm của Người Đông Á; ḷng tin Thánh Mẫu Phủ Giầy đặt trên những thần tích tương tự trong các truyện cổ của người Việt Nam, và ḷng tin Đức Bà Maria cũng có nhiều điểm vượt khỏi Kinh Thánh nhưng vẫn tương đồng với ḷng tin Đức Mẹ của nhiều dân tộc khác. Ngoài ra, ba khảo luận trên cho thấy việc biểu thị ḷng tin của người Việt Nam, dẫu theo ba tôn giáo khác nhau, vẫn như một, và cũng không xa những h́nh ảnh bầy tỏ sự tôn sùng các h́nh tượng tôn giáo của mọi dân tộc Âu Á khác. Riêng h́nh ảnh sự tương đồng qua ba tác phẩm truyền thống này này là ḷng tôn sùng ba vị nữ Phật nữ Thánh: cả ba vị cùng bay lên trời khi rời bỏ thế gian này.
Phải chăng đó là truyền thống đồng tôn của người Việt Nam ?
| Mở Lời | |
| Quán Âm Thị Kính | |
| Vân Cát Thần Nữ | |
| Đức Chúa Bà Tự Tích Văn | |
| Gợi Ư | |
| Tham Khảo |
