Đệ Tứ Quyền hay quyền tự do ngôn luận là chủ đề của Truyền Thông số 10.
Thực chất của Đệ Tứ Quyền là bài do
Từ Uyên
biên khảo, theo dõi bước tiến triển của công cuộc tranh đấu tự do
ngôn luận, bắt đầu từ Âu châu rồi lan tràn sang Mỹ và Á châu.Lợi ích của của Đệ Tứ Quyền trong việc phục vụ
Dân Chủ là điều không ai chối cãi được, nhưng song song với những lợi ích này là những vụ lạm dụng Đệ Tứ
Quyền; câu chuyện thời sự này là đề tài bài Ảnh Hưởng của Truyền Thông do
Trung Ngôn viết. Bài viết mở rộng
việc truyền thông sang địa hạt phim ảnh, truyền hình và các cơ sở thăm dò dân ý, cùng ảnh hưởng của giới tài
phiệt cũng như những tổ chức công tư dùng tiền bạc và ảnh hưởng để lũng đoạn việc truyền tin.
Chủ đề Đệ Tứ Quyền kỳ này đã lôi cuốn được sự hưởng ứng của nhiều tác giả ngoài Gia Nã Đại.
Phạm Trương Long từ Đức vinh danh nhà báo Rudolf Augstein của tờ Der Spigel, như một người đã phục hồi giá trị của ngưới trí
thức cầm bút. Từ tấm gương sáng này của ký giả báo Tấm Gương,
Phạm Trương Long đặt vấn đề Đệ Tứ Quyền
trong khuôn khổ trào lưu toàn cầu hóa. Nhà báo Bùi Xuân Quang (tuy cùng tên nhưng là một nhân vật khác với
Bùi Xuân Quang, giáo sư Đại Học Nanterre, có mặt trong Truyền Thông số 3, số 4 và số 9) từ Pháp trình bày ảnh
hưởng của tờ Le Monde trên giới trí thức Pháp như môt thí dụ đáng nêu lên trong truyện xét ảnh hưởng của
truyền thông. Từ Hoa Kỳ, lão trượng Lâm Lễ Trinh đưa ra những nhận xét thích đáng về việc sử dụng mạng lưới
điện toán vào việc truyền thông, đặc biệt là mối lo lắng của chính quyền Hà nội trong mọi cố gắng ngăn chặn
phương tiện truyền thông không biên giới này.
Về thái độ của truyền thông tây phương trong chiến cuộc Việt Nam,
Hà Nhu nhắc lại tình trạng truyền thông trong
hai cuôc chiến với người Pháp và người Mỹ, rút tiả được một bài học đau đớn là truyền thông tây phương hồi đó
biến đổi các tin tức tùy theo nhu cầu của chủ nhân ông. Đặc biệt là bài Forgotten Massacre at Huế của nhà báo
James O. Clifford, Sr. với bài phỏng dịch của Từ Uyên sang tiếng Việt, kể chuyện tại sao các nhà báo Mỹ cố tình
không tường thuật vụ thảm sát hàng ngàn người hồi Tết Mậu Thân tại Huế. Từ Paris bác sĩ
Nguyễn Ngọc Qùy
nhắc đến chuyện thiên lệch của giới truyền thông bên trời Tây (Le Monde) cũng như trên đất Mỹ (CBS với Dan
Rather) vẫn tồn tại 20 năm sau cuộc chiến.
Sau hết trong phần vụ điểm sách, Lê Phụng giới thiệu cuốn Les Journalistes, les Médias et les Sources của Jean
Charron, Jacques Lemieux và Florian Sauvageau bàn về chuyện Đệ Tứ Quyền trong tay ai. Qua những sách báo
mới ấn hành, Phạm Hữu Trác mong kiếm thấy cơ may nào hình thành được một sức mạnh kiềm chế ngôn luận khi
nó đi quá trớn, quyền lực đó gọi là Đệ Ngũ Quyền.
